سلام و خداحافظ. ميخواهم موقتاً از حضورتان خداحافظي كنم. به احتمال زياد، اگر زنده ماندم، اواخر بهمن ماه سال جاري دوباره به اينجا باز خواهم گشت و نوشتن را در اين وبلاگ از سر خواهم گرفت. اين خداحافظي موقت به دو علت است: يكي مشغلهي بيش از حد يا به عبارت بهتر عقب افتادن كارها و تعهداتي كه داشتهام و ديگر، سفر. البته در اين مدت ارتباطم قطع نخواهد بود، بلكه خواهم كوشيد وبلاگهاي ديگرم را زنده نگه دارم: Life يعني وبلاگ انگليسيام و نيز يادداشتهاي سردبير. سعي خواهم كرد گاهگاهي در اين دو بنويسم. فعلاً خدانگهدار.
]]>اگر آدم وقت و حوصله داشته باشد و در وب( يا همان اينترنت خودمان) جست و جو (يا همان سرچ خودمان) انجام دهد، نكات جالب پيدا ميكند. يكي از دوستان جست و جوي جالبي انجام دادهاست:
تابستان سال پيش گفت و گويي داشتيم با دوست گرانمايه جناب دكترسركارآراني، تحت عنوان «آب ما را خواهد برد...». اين گفت و گو در مجله چاپ شد و فايل پيدياف آن اين جاست كه ميتوانيد داونلود كنيد. چند ماه بعد اين گفت و گو با هماهنگي با ما در نشريهي مديريت مدرسه هم به چاپ رسيد كه متأسفانه فايل آن موجود نيست. پس از مدتي اين گفت و گو در جاهاي مختلف نقل شد. مثلاً در همشهري آنلاين، در سايت آيندهنگر و نيز قـیـرآت و ديگران...
اما اين موضوع جالب است كه در برخي از اين نقلقولها تغييرهايي انجام شده و مثلاً نام گفت و گو كننده حذف شده است، مثلاً اين جا. خوب لابد نام گفت و گو كننده به نظرشان چندان مهم نبوده است. اما تعجب برانگيز آن است كه در برخي از جاها نام من كه گفت و گو كننده هستم به مثلاً...سپيده_طاهريان تغيير كرده است. درست است كه من عقيده دارم گفتههاي دكتر آراني به آن اعتبار داده و آن را را آن قدر خوب و جالب كرده است، اما ميدان كه گذشته از ادب و رسم امانت، ذكر نام گفت و گو كننده موجب تحكيم اعتبار متن ميشود.
به علاوه شنيدم ( اگر درست شنيده باشم!) كه طرحي كه براي روي جلد مجلهي مديريت مدرسه براي همين مقاله طراحي شده بود، برندهي جايزه از جشنوارهي مطبوعات شده است كه البته ربطي به محتواي گفت و گوي ما ندارد. اين جاي تبريك دارد به گرافيست محترم.
چشمهايش چه ميگويند؟>>>>
چهاردهين نمايشگاه مطبوعات مصادف شد با مشغلههاي فراوان من. اما با اصرار دوستي بازديد كوتاهي از آن كرديم. همهي مشاهدات ما از اين نمايشگاه در اين عكسها كه با گوشي موبايل ايشان گرفتم،خلاصه شده است:
نزديكِ ورودي نمايشگاه در خيابانِ حجاب
ديدنيترين نشريهي نمايشگاه( به نظر خودم البته)
يكي از جالبترين بخشهاي نمايشگاه اين حوض بود با بچههايي كه در كنار آن بازي ميكردند
ببينيم توي اين حوض چه خبر است كه توجه اين بچهها را جلب كرده است!
قدرِ كشورتان را بدانيد. اين آگهي در روزنامهاي از افغانستان چاپ شده بود
وبنويسي اين خوبي را دارد كه موجب تقويت ارتباط آدم با ديگران ميشود. بعد از نوشتنِ نوشتهي قبلي كه عنوان «مار و موشهاي خيابان انقلاب» را داشت، متوجه شدم كه همسايهي اينطرفي ما مدتهاست اين وبلاگ مرا ميخواند، اما تا ديروز هيچوقت چيزي در اين باره نگفته بود.
ديروز آمد و گفت كه اين نوشتهي مرا خوانده است و ماجرايي را تعريف كرد از كلاهبرداريِ همين سيدي فروشها. گويا ماجرا از اين قرار بوده است:
روزي در حال حركت در همان پيادهرو، يعني پيادهروِ رو به روي دانشگاه تهران، ديده است كه جواني بساط سيدي و ديويدي پهن كرده و سيدي انواع فيلمهاي تاپ يا توپ را كه هيچ جا پيدا نميشوند، مثل فيلم علي ستنوري كه هنوز اكران نشده است، ميفروشد. شك ميكند و ميپرسد آقا اينها را چگونه تهيه كردهاي. فروشنده ميگويد كه از روي پرده با كيفيت عالي. بخر و ببر اگر ديدي كيفيت اشكال داره، پس بيار. همسايه ي ما كه اهل فرهنگ است و خريدن سيديهاي غيرمجاز را به زيان سينماي كشور ميداند، از خريدن منصرف ميشود، اما وسوسهي داشتنِ اين فيلم رهايش نميكند. به خودش قول ميدهد براي حمايت از سينماي ايران، وقتي اين فيلم را اكران كردند، به تلافي، دست همهي اهلِ خانواده را بگيرد و ببرد سينما. برميگردد و دو عدد سيدي فيلم را به مبلغ هزارتومان همراه با سيدي فيلم حكم كيميايي ميخرد و تا خانه با عجله ميآيد. وقتي آن را توي دستگاه ميگذارد ببيند، تازه متوجه ميشود كه... سيديهاي خريداري شده همه در واقع سيدي شخصي است كه در كلاسي دارد دربارهي موضوعي مانند آناتومي بدن انسان درس ميدهد و تا آخر هر دو سيدي هم همينطور است.
ميگفت كه بخت يارش بوده كه در آن موقع كسي در خانه نبوده و گر نه نميدانسته تمسخرهاي افراد خانه را چطور تحمل كند. البته به من گفت كه اين اولين باري است كه دربارهي اين كلاهگذاري با كسي صحبت ميكند و از من خواست به كسي نگويم، چون ميترسد دردش دو تا شود و سرزنش اطرافيان هم به آن افزوده شود. اما مثل اينكه روي اين يكي سيدي كه به نام سيديِ فيلمِ حكم كيميايي به ايشان فروختهاند، چيزي نوشته. عجب! يك سرِ نخ!.
معمولاً، يكي دو روز در هفته، بعدازظهرها، هنگام بازگشت به خانه، فاصلهي بين محل كارم را كه در خيابان وصال، نزديك خيابان انقلاب است، تا ميدان انقلاب پياده گز ميكنم تا هم قدمي زده باشم، هم لا به لاي كتابها و نشريات، گشتي زده باشم و هم گاه و بيگاه به طور تصادفي با دوستي، آشنايي يا همكاري ديداري تازه كرده باشم.
تقريبا هر روز شاهد واقعهاي ميشوم و تصميم ميگيرم وقتي به خانه آمدم، آن را برايتان بنويسم، اما تا حالا كه نشده است. حالا اگر چشم نخورم، ميخواهم واقعهي ديروز را بنويسم كه فكر ميكنم قابل توجه باشد.
معمولاً هنگام حركت در پيادهرو، مخصوصاً اگر به قول آن دوست، گلچين گلچين راه بروم و گذري و نظري به ويترينها هم بكنم، احساس ميكنم افرادي ميآيند، از كنارم رد ميشوند و زير لب، به طوري كه كلمهي خاصي را هم گفته باشند و هم نگفتهباشند، صدايي از خود در ميآورند و رد ميشوند ميروند. در آن كلمهاي كه ميگويند، معمولاً حرف «س» وجود دارد و اين نوع عابران مخصوصاً روي حرف «س» تأكيد ميكنند و آن را ميكشند. در نتيجه هميشه مرا به ياد مار مياندازند كه «فيس فيس» مي كند.
لابد حدس زدهايد كه سيديفروشان غير مجاز را ميگويم كه اگر بهشان نگاه كني زيرلبي توضيح بيشتري دربارهي كالاي خود ميدهند: «همه نوع سي دي»، «آهنگ شاد»، «جديد»، «غيرمجاز» و ... .ببخشيد زبانم لال، نه نميگويم. خودتان ميتوانيد حدس بزنيد.
اگر بيشتر نگاهشان كنيد كلمات ديگري هم ميشنويد. مثلاً «فيس فيس»، «ويسكي همه نوع»، «آبجو...» و خلاصه همه جور وسايل لهب و لعب، آن هم در مكاني مثل پيادهرو رو به روي دانشگاه تهران.
بگذريم، ديروز داشتم تيتر روزنامهها را ميخواندم كه متوجه موش كوچكي شدم كه بي خيالِ جمعيتِ عابر در جوي خيابان مشغول بوكشيدن آشغالها بود و فقط وقتي صداي گوشخراش موتور ميشنيد، چند ثانيهاي به پناهگاه ميخزيد. رفتارِ جست و جوي غذاي آن را زير نظر داشتم كه يكي از همين مارها «فيس فيس» كنان از كنارم رد شد و باز با تأكيد روي حرف «س» گفت: «سي دي، همه جور..س س س ...» و ادامه داد: « ...ناياب و كمياب، ايرج ميرزا، كليات عبيد، عزايم اجنه...» و همينطور گفت و گفت تا رسيد به «...درسي و كمك درسي...» و من نفهميدم همهي اينها را روي سي دي دارد و عرضه ميكند يا به صورت كتاب. ترسيدم سؤال كنم گرفتار شوم.
راستي، مبادا فرزندتان را تنها بفرستيد اين مكان فرهنگي كتاب بخرد!
امشب شبكهي 1 برنامهي مستندي دربارهي ماهي خاوياري درياي مازندران نشان ميداد. اين ماهي همان ماهي اوزونبرون، يعني بينيدراز يا به اصطلاح آسانتر، همان ماهي خاويار است كه اسمهاي متعدد دارد. گوينده با افتخار از اين ذخيرهي زيستي كشورمان ياد ميكرد و آن را ميراثي گرانبها ميدانست. اما، با تعجب از آن با نام «ماهي استروژن» ياد ميكرد. تعجب چرا؟
«استروژن» نوعي هورمون است كه به ويژه در زنان موجب رشد فوليكول و پرورش تخمك ميشود و البته در خون مردان هم مقداري از آن از غدهي فوقكليه ترشح ميشود. اما «ماهي استروژن» ديگر چه نوع ماهياي است؟
در واقع در زبان انگليسي اين ماهي را مينويسند:«sturgeon» و تلفظ ميكنند: [stúrjən] يا «ستورژن». اين واژه از قرن سيزدهم ميلادي از زبان فرانسه وارد زبان انگليسي شده و معادل آن در فرانسهي قديم «esturgeon» بوده است.
حالا اين گوينده يا نويسنده كه خود را در برابر امواج زبان انگليسي باختهاند، فكر كردهاند كه اگر نام انگليسي اين ماهي را هم در برنامه بگويند، مردم بهتر ميفهمند كه منظور همان ماهي خاويار است و چون سواد كافي نداشتهاند به جاي «ستورژن» مرتب هي گفتهاند «استروژن».
من يكي از پركارترين مترجمان كشور بودم ولي خودم خبر نداشتم. شما هم مثل من باور نميكنيد؟ وضعیت نشر کتاب کشور را ببينيد.
]]>ميگوئل اونامونو(Miguel de Unamuno y Jugo) فيلسوف و نويسندهي اسپانيايي (1936-1864) گفته است كه «انديشه، بدون تغيير از زياني به زبانِ ديگر منتقل نميشود» و اين گفته در مقالهها، كتابها و سخنرانيهاي راجع به ترجمه و انتقال انديشه به فراواني از وي نقل شده است. اما مضمونِ چنين گفتهاي را بارها به گونههاي مختلف در سخنان افراد ديگر هم بسيار شنيدهايم؛ از دست در كارانِ متون علمي گرفته تا توليد كنندگان و خوانندگان متون ادبي و به ويژه شعر. به باورِ بسياري از كسان كه در كارِ ترجمهاند، تغيير در ترجمه كاملاً بديهي و معلوم است. مثلاً بسيار شنيدهايم كه گفتهاند «ترجمهي خالص وجود ندارد»، « هيچ ترجمهاي صدرصد دقيق نيست»، يا «ترجمه هرگز كاملاً وفادارانه و صادقانه نخواهد بود».
ميزان وفاداري مترجم به متن اصلي، يا بهتر بگوييم به نويسنده و مؤلف، در متون مختلف متفاوت است. به عبارت ديگر يكي از تفاوتهايي كه ميان ترجمههاي مختلف يك اثر وجود دارد، ميزان همين «تغيير»ي است كه مترجم در متن اصلي به وجود ميآورد. بديهي است كه بهترين مترجمان كساني هستند كه در عين رعايت حداكثر وفاداري به متن اصلي، فهمِ متن ترجمهي آنان براي مخاطب آسانترين و فهميدنيترين باشد.
اما، شايد بسياري از ما تا كنون حتي نام «ميگوئل اونامونو» را نشنيده باشيم. طبيعي است، چون او ايراني نيست، به فارسي ننوشته است و به ويژه در حوزهاي خاص كار ميكرده است. اما بي گمان همهي ما ابوعلي سينا (370- 428ق/980- 1037م)، فيلسوف بزرگ و پزشك نامدار ايران در جهان اسلام را كم يا بيش ميشناسيم.
روزي در عنفوان جواني مشكلي بر سر راه بوعلي سر برميدارد و او را عاجز و نوميد ميكند. او كتاب مابعدالطبيعهي ارسطو را هر چه ميخواند، نميفهمد. روزها و هفتهها از پي هم ميگذرند. بوعلي كتاب مابعدالطبيعه را زمين نميگذازد. آنقدر آن را مي خواند كه سطر به سطر و واژه به واژهي آن را حفظ ميكند. بوعلي خود ميگويد كه كتاب مابعدالطبيعهي ارسطو را 40 بار خوانده، چنانكه متن آن را از بر داشته، اما هنوز محتوا و مقصود آن را نمىفهميده است. وي در اين حالت از خود نااميد ميشود و به خود مىگويد: «اين كتابى است كه راهى به سوي فهميدن آن نيست».
اما در اوج نوميدي، گويي معجزهاي در جهت فهم مابعدالطبيعهي ارسطو روي ميدهد: روزي در بازار كتابفروشان، مردي كتابى را به بهايي ارزان بر ابوعلي عرضه ميكند. آن مرد از ابوعلي ميخواهد كه كتاب را به قيمت سه درهم بخرد، چون صاحبش به اين پول سخت نيازمند است. ابوعلي نخست از خريدن كتاب خودداري ميكند، چون معتقد است كه آن كتاب به دردش نميخورد. اما سرانجام به سبب اصرار مردِ فروشنده آن را ميخرد و به خانه ميبرد. همان غروب خواندن آن را آغاز ميكند و شب هنگام همهي مقصود و محتواي كتاب مابعدالطبيعه بر او روشن مىشود.
ماجرا از چه قرار است؟ چه معجزهاي روي داده است؟ واقعيت اين است كه معجزهاي در كار نيست. مشكل بوعلي چيزي نيست، جز همين موضوع مورد بحث ما، يعني «تغيير در ترجمه».
در واقع ترجمهاي كه بوعلي براي خواندن و فهميدن مابعدالطبيعهي ارسطو انتخاب كرده بود ترجمهي مناسبي نبود. بيگمان مترجم متن را به علت عدم تسلط به موضوع يا به زبان يوناني، نامفهوم ترجمه كرده است و بوعلي شبها و روزهاي خود را بي جهت در خواندن آن ترجمهي نامفهوم تلف كرده است.
عنوان آن كتابي كه بوعلي با ترديد در بازار كتابفروشان به سه درهم خريد و به خانه برد، چنين است: اغراض ارسطو طالیس فی کتاب مابعد الطبیعه (مقاصد ارسطو در کتاب متافیزیک) و مؤلف آن ابونصر فارابي است.
پرسيديد ويژگي كتاب فارابي چه بود؟ پس گوش كنيد: در احوال فارابي نوشتهاند كه او در سال 260 ق. در روستایی نزدیک فاراب در خراسان قدیم به دنیا آمد. از بزرگ ترین دانشمندان اسلامی قرن چهارم هجری بود و او را به القاب معلم ثانی، استاد الفلاسفه و نيز مَلک الحکما ميخواندند. پدر فارابي از سران سپاه مرزنشين بود. فارابي در جوانی طی سفری طولانی و پر رنج به بغداد رفت و نزد استادان بزرگ زمان، به تحصيل منطق و فلسفهي يونان پرداخت. پس از اندک زماني به زبان های فارسی، ترکی، عربی، سريانی و يونانی تسلط کامل داشت و در فهم فلسفه يونان به پايه ای رسيد که او را معلم دوم خواندند. معلم اول ارسطوست و پس از ابونصر ديگر هيچ کس را معلم نگفته اند.
معما حل شد. اگر يك بار ديگر همين چند سطر شرح حال او را بخوانيم، به احتمال زياد ويژگي كتاب «اغراض ارسطو طالیس فی کتاب مابعد الطبیعه» را حدس خواهيم زد. كليد معما اين جاست: «او ...به زبان های فارسی، ترکی، عربی، سريانی و يونانی تسلط کامل داشت». بنابراين نيازي به ترجمهي متون از يوناني نداشت و اصل آن را خوانده و فهميده بود.
قرن بيستم «قرن فيزيك» بود. فيزيكدانان در طول اين قرن به نظريههایی انقلابی، مانند نسبيت و مكانيك كوانتومي دست يافتند، اتم را شكافتند، فضا را تسخير كردند و نگرش آدمي را به جهان دگرگون ساختند. نهال نو پاي زيستشناسي اما، در ميانهي «قرن فيزيك» جان گرفت، به گُل نشست و در سالهاي پاياني آن ميوه داد: زيستشناسان در سالهاي پاياني «قرن فيزيك»، متهورانه به جهان اعلام كردند كه شناسايي ژنوم آدمي را به پايان رساندهاند، به بنيادهاي سازندهي آدمي رسيدهاند و توان تغيير آدمي را به دست آوردهاند. در سالهاي پاياني «قرن فيزيك»، ميوههاي درخت زيستشناسي آن چنان بودند كه صاحبان علم و انديشه بر آن شوند تا قرن بيست و يكم را «قرن زيستشناسي» بنامند.
لافِ گزاف نيست كه قرن جاري را قرن زيستشناسي ناميدهاند. چه، در سرآغاز قرن بيست و يكم يافتههاي زيستشناسي در زمينههاي ژنتيك و زيستشناسي مولكولي چنان بودند كه زيستشناسي را به يكي از كاربرديترين و مفيدترين شاخههاي علوم تجربي تبديل و دانشمندان را به اين فكر بيندازند كه درختِ نوجوانِ زيستشناسي در سالهايي نه چندان دور، در قرن بيست و يكم، ميوههايي بسيار مفيدتر به بار خواهد آورد.
امروز، در سالهاي نخستين دههي قرن زيستشناسي، زيستشناسان چند شاخهي پوياتر و پربارتر درخت زيستشناسي را شناسايي كرده و در انتظار آيندهاي بهتر براي زندگي آدمي، به آنها اميد بستهاند. زيستشناسي تكاملي يكي از اين شاخههاست.
زيستشناسي تكاملي؟ زيستشناسي تكاملي چه فايدهاي ممكن است براي زندگي روزمرهي آدمي داشته باشد؟ این شاخه چه مسئلهاي از مسائل بيشمارِ آدمي را حل خواهد كرد؟ زيستشناسي تكاملي به آدمي كه در چنبر مسائل و مشكلاتي كه برخي از آنها خود آفريده سرگردان است، چه كمكي خواهد رساند؟ اين پرسشها شايستهي بررسي، تفكر و تعمقاند.
زيستشناسي تكاملي در نگرش نوين اما، موضوعي مفيد، كاربردي و مرتبط با زندگي روزمره به شمار ميرود. اما شگفتا، حتي برخي كساني كه خود را زيستشناس ميدانند، ممكن است از کاربردهای زیستشناسی تکاملی غافل باشند. غفلت آنان ممکن است به علتِ شناختِ نادرست يا ناقص زيستشناسي تكاملي باشد. آری، تکامل، به ویژه تکاملِ خُرد در این قرن به بهبود زندگي آدمي كمك فراوان خواهد كرد و نوید دگرگوني عميقي را در فناوریهاي زیست پزشکی، كشاورزي و دامپروري می دهد. مثلاً زيستشناسي تکاملي ميتواند، مثلاً با انتخاب مصنوعی سویههای مطلوبي از گیاهان کاشتنی و دامها نصيب آدمي كند، در طراحي، ساخت و توليد انبوه واكسنها به كمك آدمي بشتابد و در ساخت داروها و دیگر فراوردههای زیستفناوری مفيد واقع شود.
]]>
حرفهاي ما هنوز ناتمام ...
تا نگاه ميكني :
وقت رفتن است
باز هم همان حكايت هميشگي !
پيش از آن كه با خبر شوي !
لحظه عزيمت تو ناگزيز ميشود
آي ...
اي دريغ و حسرت هميشگي !
ناگهان
چقدرزود
دير ميشود !
تکاملِ مقاومت باکتری ها به داروها یکی از ساده ترین مثال های انتخاب طبيعي و تکامل خُرد در زيستشناسي تكاملي است. هنوز بسیاری از افراد مقاومت به داروها را درست درک نکردهاند. تا آن جا كه حتی در برخي از گزارش های خبری بی بی سی هم از اين پديده به اشتباه ياد میشود. اما مقاومت باکتریها به آنتی بیوتیک ها پدیده ای تکاملی است:
كاربرد بيحساب و بيش از حدِ آنتیبیوتیکها به قصدِ مبارزه با باکتریها، موجب ميشود سويههايي از باكتريها كه به آن نوع آنتيبيوتيك مقاوماند، تكثير يابند و كارِ مبارزه با آن باكتري را مختل كنند. استفادهی بیشتر از آن نوع آنتی بیوتیک، موجب قوت گرفتن سويههاي مقاوم و سرايت آنها به افراد ديگر ميشود، تا جايي كه سرانجام، باکتری های مقاوم جانشین جمعیتی می شوند که به آنتی بیوتیک حساس بودهاند.
برخی تصور ميكنند که استفاده ی نادرست از آنتی بیوتیک ها ممکن است سبب افزايش تحمل فیزیولوژیکِ فرد بيمار شود، به طوری که دیگر آن نوع آنتيبيوتيك بر بدن او اثر ندارد. یعنی، فکر می کنند داروها بر بدن شخص اثر ميكنند، نه بر باکتری ها. چنین پندار نادرستی دربارهي اثر آنتی بیوتیک ها موجب مشکلات بسیاری شده است. چون مقاومت به داروها تکاملی است، کاربرد نادرست آنها از سوي همسایهی ما، ممکن است ما را بکشد و استفادهی نادرست از آنتی بیوتیک ها در یک کشور، سویه های مقاوم را به کشورهای دیگر صادر کند.
بيگمان قصور در آموزش كامل و درستِ مباني تكاملي مقاومت به داروها عامل غفلت از اين اصل غير قابل مناقشهي تكامل است.
در كتابي ديدم كه در اهميت زيستشناسي تكاملي نوشته است كه:
...but what is life? There is no single agreed-upon definition, but NASA’s Exobiology Program, which studies and searches for life on other planets, has adopted the following working definition: “‘Life’ is a self-sustained chemical system that is capable of undergoing Darwinian, or biological, evolution.” Thus the origin of life was the beginning of biological evolution...
يعني: ...زندگي چيست؟ هيچ توافق يگانهاي بر سر تعريف آن وجود ندارد، اما برنامهي برونزيستشناسي ناسا كه در كارِ بررسي و پژوهش دربارهي زندگي در سيارههاي ديگر است، اين تعريف كاري را پذيرفته است: «زندگي سامانهاي شيميايي و خود پايدار است كه ميتواند تكامل دارويني يا تكامل زيستي انجام دهد.» پس منشآ زندگي آغاز تكامل زيستشناختي بود...
و در جايي ديگر اين كلمات را خواندم:
...Among the most important basic properties of life is the ability to replicate and to evolve...
يعني: ... توانايي تكثير و تكامل از مهمترين ويژگيهاي اساسي زندگي است...
همين.
]]>
سعدی به روزگاران مِهری نشسته در دل،
بیرون نمی توان کرد، الّا به روزگاران.
به یاد او: که رفت و بازنیامد.
منظورم از نوشتن اينها بيشتر اين بود كه برسانم كه ترس از «زيستشناسي تكاملي» كه از قضا در جامعههاي غربي به علت نفوذ فرقهاي از مسيحيان متعصب كه عمر زمين را فقط 5000 سال ميدانند، بيشتر از جامعهي ما خودنمايي ميكند، بيهوده است. زيستشناسيتكاملي موضوعي نه تحريم شده، بلكه بسيار مفيد است و كاربردهاي فراوان دارد. اگر مانند كبك سرمان را زير برف و نسبت به آن بي اعتنايي كنيم، از غافلهي پيشرفتهاي علمي عقب خواهيم ماند. مقاومت باكتريها به آنتيبيوتيكها كه از معضلات پزشكي است، فقط با كاربرد اصول زيستشناسيتكاملي حل ميشود.
متأسفانه هر وقت كسي ميگويد تكامل، افراد كمسواد و ناآگاه به ياد داروين ميافتند، غافل از آن كه داروين فقط پلهاي از نردبان علم زيستشناسي تكاملي بود. چيزي كه امروزه مورد قبول زيستشناسان است، نسبت به آنچه داروين 150 سال پيش فكر ميكرد، تفاوت بسيار دارد. از داروين عبور كنيم و بگذاريم آن پيرمرد در آرامگاه خود آرام باشد و ما هم به كارمان كه همانا پيشرفت جامعهمان است، برسيم.